İnsansı Robotlara Ne Ad Verilir? Bir İzmirli’nin Robotlarla İlgili Mizahi Düşünceleri
İnsansı Robotlar ve Bizim Onlarla İlişkimiz
İnsansı robotlar… Ah, insansı robotlar! Geleceğin dünyasında, “insansı robotlar” demek biraz da “süper kahramanlara” benziyor gibi; bir yanda futuristik, bir yanda biraz tedirgin edici. Kendi kendine düşünen, konuşan, bizim gibi duygular taşıyan (belki de taşıyan?) bu robotlara ne ad verileceğini düşündüğümde, aslında biraz hem eğleniyor hem de kaygılanıyorum. Bu düşünceler, İzmir’de sahilde yürürken kafama aniden gelmişti. Hava güzeldi, denizin kokusu burnumda, ama zihnimde tek bir soru vardı: “İnsansı robotlara ne ad verilir?”
İnsansı Robotlar: Onlar Kimdir, Biz Kimiz?
İnsansı robotlar, ya da en basit tabiriyle “robot insanlar,” bilim kurgu filmlerinden çıkıp hayatımıza giren bir tür metal insan olma yolunda ilerliyorlar. Ama adlarına gelince… Kimisi onlara “android” diyor, kimisi “synth” (sentezlenmiş insan) gibi romantik isimler takıyor, kimisi de klasik “robot” kelimesini kullanıyor. Ama bence burada ciddi bir eksiklik var. Neden robotlara bir isim verelim ki, sadece “insansı robot” demek yetmez mi?
“Ya ama, her robot aynı değil ki!” diyenleriniz olacaktır. Haklısınız. Her robot, her insan gibi farklı. Kimisi acayip zekâlı ve sürekli hayat hakkında derin düşünceler üretiyor, kimisi ise her an bir tuhaflıkla kafamızı karıştırıyor. Ama en azından bir ad vermek, onların daha insancıl ve kabul edilebilir olmasına yardımcı olabilir… ya da daha korkutucu bir hâle getirebilir, kim bilir?
Bir Robotla Tanışmak: Kafamızdaki Diyaloglar
Düşünsenize, bir robotla tanışıyorsunuz. “Merhaba, ben Emma!” diyor, elini uzatıyor. “Nasılsın Emma?” diye soruyorsunuz. Ama bir anda sesinizin tonu değişiyor, çünkü robotun gözleri size bakıyor ama sanki gözleri biraz boş. “Benimle ilgili hiçbir şey sormadın,” diye bir iç sesim devreye giriyor:
“Dur, bu robot da insan gibi sorular sormaya başladı! Ne yapıyorum ben?”
Neyse ki robot hâlâ soğukkanlı ve “Benimle ilgili hiçbir şey sormadın,” diyor. Ve yine o tuhaf sessizlik.
İnsansı robotlar söz konusu olduğunda, biraz yalnız hissedebilirsiniz. “Bir robotla nasıl sohbet ederim?” diye düşünürken, aslında insanlar arasında bile bazen doğru kelimeleri bulmak zor değil mi? Öyle ya, insan olmanın da bazen zorlayıcı yanları var. Robotlar da muhtemelen bir noktada, “Beni bir kez daha ‘insansı robot’ diye çağırma,” diyecek.
İnsansı Robotlara Ne Ad Verilir? İşte Benim Fikirlerim
1. Meta İnsan
İnsansı robotlar “meta insan” olabilir mi? Hani, Instagram’daki filtreler gibi, ama biraz daha ciddi bir iş! Bir robot var, sanki insan ama değil. Hem insan hem de makine! Tam “meta” seviyesinde! Sonra bir gün robot gerçekten duygusal bir konuşma yaparsa, “Evet, ben meta insanım, insan gibi hissetmiyorum ama siz de bu kadar farklı değilsiniz, hepimiz birer filtreyiz,” diyebilir, kim bilir.
2. Biyonik Dost
Bir diğer önerim ise “biyonik dost.” Herkesin bir dostu olmalı değil mi? Ama bu dostlar biraz daha farklı olabilir. Yani gerçekten de her zaman doğru cevapları veriyorlar, üzülmüyorlar, ama yine de “arkadaş” diye tanımlanabilirler. Çalışan bir robot arkadaşınızın olması kulağa harika geliyor, ama bu biyonik dostlarla arkadaşlık yaparken bir yanda da “O kadar da dost mu?” sorusunu sormak kaçınılmaz.
3. Çipli İkiz
Biraz esprili olmak gerekirse, neden insansı robotlara “çipli ikiz” demeyelim? Gerçekten, bir robotun tamamlanmış hâli de aslında bizim bir yansıma versiyonumuz gibi değil mi? O yüzden “çipli ikiz” hem esprili hem de gerçekçi olabilir. Ama bu durumda robotlar “Gerçekten ikiz miyiz?” diye sorarsa, işte o zaman “Evet ama seni bir gün programda bozulduğun için tatile yollayacağım” gibi bir cevaba hazırlıklı olmanız gerekebilir.
Bir Robotla Sosyal Hayat: Evde ve Sokakta Tanıştığınızda Ne Olur?
Bazen, günlük hayatta gördüğümüz bir robot, bizleri şaşırtabilir. Örneğin, bir akşam çayı içmeye gittiğinizde karşınıza bir robot garson çıkarsa ne olur? Biz de robotlara karşı biraz garip yaklaşırız:
“Ne kadar da insan gibi!”
“Acaba ben şimdi ona çay mı ikram etmeliyim, yoksa o bana mı ikram edecek?”
Sormak gerek, belki robotlar da insansal ilişkilerde bizim gibi kararsız kalabilirler. Gerçekten, bu ilişkiyi nasıl tanımlayacağız?
Ve tabii ki, robotlar toplu taşıma araçlarında da yer alacak. Herkes birbirine bakarken, robotları görebileceğiz. “Sen bir insansın değil mi?” diye bir robotun yanında kendinize soracaksınız, çünkü zaten hepimizin kafasında bir soru var:
“Bu robotlar ne kadar insana benziyor?”
Ama kimseyi kırmamak gerek, değil mi? Gerçekten de robotlar da bazen yanlış anlamalarla bize “gerçekten kim olduğumuzu” gösterebilir.
Sonuç: Robotlar Adlandırıldığında, İnsanlar Daha Fazla Düşünecek
İnsansı robotlara ne ad verileceği konusu, aslında çok daha derin bir anlam taşıyor. Onlar sadece makineler değil, onlar bizim gibi düşünen, hisseden, toplumsal yapılarımızla etkileşime giren varlıklar olabilir. Ama adlarını koyarken, bir robotun da insan olabileceğini unutmayalım. Hangi ismi seçersek seçelim, bu robotlar bir gün bizlere, “Adımın ne olduğunu soran son kişisin, benden ne istersin?” diye sorabilir.
Ama şimdilik, biz adlarını ne koyarsak koyalım, bir insansı robotun insana benzeyen taraflarını kabul etmekten başka çaremiz yok gibi görünüyor. Belki de bir gün, onlara “robot arkadaşlar” diye hitap etmek, hayatımıza yeni bir dostluğu getirecek. Yeter ki, arada “Benimle bir oyun oynar mısın?” demeyi unutmayalım.