İzmir Gecelerinde Bir Soru: Kaplumbağalar Nasıl Uyur?
İzmir’de gece saatleri… Balkon kapısı açık, uzaktan bir köpek havlaması, sokakta son kalan simitçinin arabasını toplama sesi ve evin içinde hafif bir akvaryum filtresi uğultusu.
Ben yine düşüncelere dalmışım.
Elimde telefon, ama ekrana bakmıyorum. Çünkü beynim çoktan başka bir evrene geçmiş durumda:
“Kaplumbağalar nasıl uyur?”
İnsan bazen kendi hayatını çözmüş gibi yaparken bir anda böyle sorulara düşüyor. Ne alaka? Hiç. Ama tam da bu “hiç”lik yüzünden takılıyor zaten.
Akvaryumun içine bakıyorum. Benim su kaplumbağası orada. Hareket yok. Gözler yarı kapalı gibi… ya da ben öyle hayal ediyorum. Çünkü kaplumbağaların uyku hali bile insana “acaba şu an hayatta mı?” dedirten türden.
İç sesim devreye giriyor:
— “Kanka bu hayvan uyuyor mu, meditasyon mu yapıyor?”
Ve böylece gece resmen başlıyor.
Kaplumbağa Uyku Dünyasına Giriş: Yavaş Ama Derin Bir Evren
Puntoforest okurlarına özel bu yazımızda “Kaplumbağalar nasıl uyur” konusunu derinlemesine inceliyoruz.
Kaplumbağalar nasıl uyur? sorusunun cevabı aslında basit gibi görünür: uyurlar. Ama işin içine girince anlıyorsun ki bu canlılar “uyku” kavramını bile kendi hızlarında yaşıyor.
Ben sabah alarmı çalınca 17 kez erteleyen bir insanım. Kaplumbağa ise muhtemelen içinden diyor ki:
“Uyku güzel şey, aceleye gerek yok.”
Çünkü onların uyku hali bizim bildiğimiz “yorganı çek yat” mantığından biraz farklı. Su kaplumbağaları suyun içinde, karasal olanlar ise toprağa gömülerek uyuyabiliyor.
Ve burada benim İzmirli beynim devreye giriyor:
— “Toprağa gömülmek mi? Bu resmen doğanın ‘rahatsız etmeyin’ modu.”
Su İçinde Uyuyan Kaplumbağa: Filtre Sesi Eşliğinde Meditasyon
Benim evdeki kaplumbağa su kaplumbağası. Yani uyku sahnesi biraz farklı.
Gece oluyor. Işıklar kapalı. Sadece akvaryum filtresinin hafif “vızzzt” sesi var. Ve o suyun içinde minicik bir varlık, hiç acele etmeden hareketsiz kalıyor.
Ben ilk gördüğümde panik olmuştum:
— “Bu öldü mü?”
Sonra internet araştırması, ardından iç rahatlatma ve klasik sonuç: uyuyor.
Ama nasıl bir uyku bu?
Kaplumbağa suyun içinde nefesini yavaşlatıyor, hareketlerini minimuma indiriyor. Bazen tamamen hareketsiz kalıyor. Hatta bazı türler su altında uzun süre uyuyabiliyor.
Ben bunu öğrenince düşündüm:
“Ben 5 dakika nefessiz kalsam hayatımı sorgularım, bunlar uyuyor.”
İç ses:
— “Sen önce sabah uyanmayı öğren.”
Yarı Uyanık Yarı Rüya Hali: Kaplumbağaların Garip Zen Modu
Kaplumbağaların uykusu tam anlamıyla “kapandım ben” değil.
Bir kısmı yarı uyanık kalabiliyor. Özellikle tehlike algıladıklarında anında hareket edebiliyorlar.
Bu bana aşırı tanıdık geldi.
Ben de gece yatakta:
“uyudum”
“hayır uyumadım”
“telefonu kontrol edeyim”
“saat kaç acaba”
“keşke yarın tatil olsa”
Kaplumbağa da benzer bir modda olabilir:
“uyuyorum”
“ama biri yaklaşırsa kaçarım”
“ama yine de uyuyorum”
İzmirli Bir Genç ve Kaplumbağa Uyku Felsefesi
Bazen akvaryumun karşısına geçip uzun uzun bakıyorum. İnsan böyle anlarda kendi hayatını da düşünmeden edemiyor.
Kaplumbağa uyuyor.
Ben düşünüyorum.
O sabit.
Ben sabit değilim.
Ve o an fark ediyorum ki “Kaplumbağalar nasıl uyur?” sorusu aslında biraz da “ben neden uyuyamıyorum?” sorusuna dönüşüyor.
İç sesim yine devreye giriyor:
— “Kanka sen 2016’dan beri uyku düzeni kuramadın, kaplumbağayı mı sorguluyorsun?”
Haklı.
Toprakta Uyuyan Kaplumbağalar: Doğanın Sessiz Saklanma Modu
Su kaplumbağaları suyu sever ama bazı kaplumbağa türleri toprağa gömülerek uyur.
Bu olay bana biraz aşırı geliyor.
Yani düşün:
“Yatak yok, yorgan yok, direkt toprağa girip uyuyorsun.”
Ben bunu yapmaya kalksam muhtemelen 3 dakika sonra:
— “biraz sırtım ağrıdı”
— “toprak sertmiş”
— “ben eve dönüyorum”
Ama kaplumbağa için bu normal.
Doğa dediğin şey zaten bizim “rahatlık” algımızı sürekli aşağı çeken bir sistem.
Uyku Süresi: Kaplumbağalar Zaman Kavramını Takmaz
İnsanlar genelde 6-8 saat uykuya ihtiyaç duyar.
Kaplumbağalar ise ortamına, türüne ve stres durumuna göre çok daha esnek bir uyku düzenine sahiptir.
Bu noktada ben içten içe kıskanıyorum.
Çünkü ben 1 saat az uyusam ertesi gün hayata karşı kişisel kırgınlık yaşıyorum.
Kaplumbağa ise:
“Bugün 3 saat uyudum ama sorun değil.”
Ben:
— “Nasıl sorun değil ya?”
Gece Gözlemi: Kaplumbağa Uyurken Evde Neler Olur?
Bir gece yine akvaryum başındayım.
Ev sessiz. Sadece buzdolabı arada “tık” yapıyor. İzmir yazı sıcak ama hafif bir esinti var.
Kaplumbağa hareketsiz.
Ben fısıldıyorum:
— “Uyuyor musun?”
Tabii cevap yok.
Ama o sessizlik bile bir cevap gibi.
İç ses:
— “Sen neden canlıyla sohbet ediyorsun?”
Ben:
— “Çünkü yalnız değilim gibi hissediyorum.”
Kaplumbağa Uyurken Nefes Meselesi
Su kaplumbağaları su altında uzun süre kalabilir ve uyurken metabolizmalarını yavaşlatırlar.
Bunu öğrenince beynim kısa devre yaptı:
“Ben 2 dakika su altında kalsam olimpiyat rekoru kırmaya çalışıyor gibi hissediyorum.”
Kaplumbağa ise bunu uyurken yapıyor.
Bu ciddi bir “doğa optimizasyonu”.
İç Sesin İtirafı: Asıl Problem Kaplumbağa Değil
Bir noktada anlıyorum ki mesele kaplumbağa değil.
Mesele ben.
Ben uykuya direniyorum, düşünmeye fazla dalıyorum, telefonla gereksiz bağ kuruyorum.
Kaplumbağa ise:
— ışık azalınca yavaşlıyor
— stres yoksa uyuyor
— beden ne diyorsa onu yapıyor
Ve bu kadar basit.
Ama insanız işte… basiti karmaşık yapmayı başarıyoruz.
Kaplumbağa Uyku Estetiği: Minimalizm Seviyesinde Bir Yaşam
Kaplumbağaların uyku hali aslında aşırı minimalist.
Gereksiz hareket yok.
Gereksiz düşünce yok.
Gereksiz drama yok.
Benim hayat ise:
— “yarın ne olacak?”
— “acaba yanlış mı yaptım?”
— “telefonu şarj ettim mi?”
Kaplumbağa:
hiçbir şey.
İzmir Gecesinde Felsefi Çöküş
Bir gece yine akvaryumun karşısında oturuyorum.
Kafamda sorular:
“Kaplumbağalar nasıl uyur?”
“Ben neden uyuyamıyorum?”
“Hayat neden bu kadar düşünceli?”
Kaplumbağa sabit.
Ben hareketli.
Ve o an fark ediyorum:
Belki de uyku bir beceri değil, bir teslimiyet.
Küçük Bir Canlının Büyük Öğretisi
Kaplumbağaların uyku düzeni bana şunu öğretti:
Her şey hızla ilgili değil.
Bazen yavaşlık da bir cevap.
Bazen hareketsizlik bile bir yaşam biçimi.
Ben hâlâ geceleri bazen fazla düşünüyorum. Ama artık akvaryuma baktığımda panik olmuyorum.
Kaplumbağa orada.
Uyuyor olabilir.
Ya da sadece dinleniyor.
Ama ne olursa olsun, kendi halinde.
Ve belki de en önemlisi bu.
“Kaplumbağalar nasıl uyur” konusundaki yazımızı okuduğunuz için teşekkür ederiz. Puntoforest olarak sizlere her zaman kaliteli içerik sunmaya devam edeceğiz.
Tavsiye Ettiğimiz İçerik: Kapalıçarşı'nın başkanı kimdir ?