Palandöken Dağı Volkanik Bir Dağ Mıdır?
“Dağlar ve Volkanlar: Günümüzün Eski Yunan Mitolojisi”
Benim gibi biri için, sorular hep kafayı kurcalayan türden olur. Mesela geçenlerde bir arkadaşım Palandöken Dağı’nın volkanik bir dağ olup olmadığını sordu. Dedim, “Hadi ya, ben de bunu yıllardır düşünüyorum!” Ama gerçekten, İzmir’de yaşıyor, dağlarla ilgili neredeyse her şey bana bir hayal gibi geliyor. Çünkü bizde dağlar, olabildiğince “gönül dağları”, “yemek masası” kadar yakındır. Yani bu mesele, bana biraz fazla dağcı ruhu gerektiriyor gibi. Hadi gelin, merakınızı giderelim.
Şimdi, Palandöken Dağı’nın volkanik olup olmadığı sorusu, aslında “Nasıl bir çay içmeliyim?” sorusunun evrimi gibi. Hani ilk başta, basit bir şekilde “Fincan mı, yoksa demlenen mi?” diye başlıyorsun ama bir bakıyorsun ki, dünyanın en derin felsefi meselelerinden biri olmuş. Şimdi de dağlar arasında hangisinin lav akıntılarıyla şekillendiği üzerine kafa yoruyoruz. Ne kadar derin bir hayat bu!
Palandöken Dağı: Bir Tetikleyici
Bize göre dağlar, genellikle uzak, sert ve biraz da çekici varlıklardır. Zaten, çoğu zaman dağcılık konusunda dağlardan çok, onlara bakıp “Yarabbim, bu kadar büyüyecek ne vardı?” diye söyleniyoruz. Palandöken, Erzurum’a yakın bir dağ, ama neden hep “volkanik mi?” sorusu gündemde? İşte bu, aslında bizdeki dağ kavramına dair bir kafa karışıklığı. Dağ deyince, işin içine biraz da patlama, lav akıntıları, dik yamaçlar ve o yüksek dağcılar geliyor. Ama, durun! Öncelikle Palandöken Dağı’nı bir anlayalım.
Palandöken, aslında volkanik olmayan bir dağdır. Yani “lavlı lava” diyen birinin kafasında çok yanlış bir görüntü oluşmuş. Dağ, bir nevi doğal taşlardan oluşmuş, sakin ama kararlı bir dağdır. Yani, Palandöken’in volkanik olup olmadığını sorarken, aslında bir çeşit kimlik arayışı var gibi.
Başka Dağlar, Başka Vakitler
Ama bu Palandöken sorusu, bana dağcılıkla ilgili bazı derin düşünceler de getirdi. İzmir’de her ne kadar dağa çıkma şansım yoksa da, dağcılıkla ilgili bazı teorilerim var. Mesela dağcılar neden sürekli “bir gün Everest’e çıkacağım” der? Gerçekten Everest’e çıkmak mı zor, yoksa Everest’in “bana ne” tavırları mı? Mesela, Everest’e tırmanırken karşılaştığınız manzara nasıl olur? Hani bulutları biraz daha yakından görmek gibi bir şey mi? Bunu anlamadım hiç.
Ama şunu biliyorum: Bir dağa bakmakla, gerçekten ona tırmanmak arasında ciddi bir fark var. Yani Palandöken Dağı’na bakarak, “Aha, bu volkanik bir dağ,” demek, aslında bir hatadır. Palandöken’in lavla hiç işi olmamıştır, olsa olsa, belki de yakışıklı taşlarla, bazaltlarla falan uğraşmış olabilir.
İç Sese Yolculuk: Volkanik Olmayan Bir Dağ
İçimden bir ses hep şunu diyor: “Ya, bu konuyu çok dert etme, lav da olsa ne olacak?” Hani işte, hepimiz biraz heyecan peşindeyiz, değil mi? Mesela geçen gün sosyal medyada bir arkadaşım “Palandöken Dağı’na tırmanmaya karar verdim,” dedi. Yani böyle bir karar verdikten sonra kendisini dağa tırmanmaya ne kadar hazır hissettiği de çok önemli. Ama sormak isterim: Dağa çıkmaya hazırlıklı olmak ne demek?
Kendimle konuşmayı seviyorum. Bu dağ işini her düşündüğümde, içimde bir kıpırtı oluyor. “Volkanik mi, volkanik değil mi?” sorusu ciddiyetini kaybediyor. En son, “Volkanik dağ mı?” diye soran arkadaşımın suratına bir bakıp, “Bu dağda lav değil, belki biraz soğuk rüzgar var, ama onun dışında ne volkanikliği,” dedim. Ardından “Peki, neden Palandöken’i seviyoruz?” diye sordum.
Düşündüm, düşündüm… Ve sonra şunu fark ettim: Bazen, çok fazla bilgi edinmek de bizi mutlu etmiyor. Mesela, dağcılar ve trekking tutkunu insanlar neden kendilerini “volkanik” dağlarla tanımlamak ister ki?
Bence biraz da insanın doğasına uygun bir şey bu. Herkes bir şeyin volkanik olduğunu duymak ister. Sanki, bir yere ulaşmış gibi hissederiz. “Ya bu dağ lavlar çıkaran bir dağ,” deyince, birden bir heyecan başlar. Gerçekten de volkanik dağ fikri, bir tür “olgunluk” gibi, hep daha fazla istiyoruz.
Ama işte, Palandöken Dağı’na baktığında, “Evet, bu dağ volkanik değil, ama dağda bir tür sihir var,” diyebilirsin. Belki de sorun biraz bu. Dağlar, her halükarda insanı alıp başka yerlere götürür. Gerçekten de volkanik dağlar, hayal dünyamızda, bu tür sorulara verdiğimiz yanıtlarla şekillenir.
Sonuç: Volkanik Bir Dağ mı?
Sonuçta, Palandöken Dağı volkanik bir dağ değildir. Ama bu, dağların cazibesini veya büyüsünü engellemez. Öyle ya da böyle, bizler bazen dağları ararken, aslında kendi iç yolculuğumuzu yapıyoruz. Hani, bu dağlar da bazen bizden çok daha fazlasını anlatıyor olabilir. Ama bence yine de “Lavlı mı, lavsız mı?” sorusunun derinliklerine inmemize gerek yok.
Kendinizi dağlar arasında kaybolmuş hissettiğinizde, bir yudum sıcak çay alın, derin bir nefes verin ve “Bu dağda volkanik bir şey yok,” diyerek rahatlayın. Bazen basit olmak, en güzel hissetme biçimidir.
Kim bilir, belki de hayatın kendisi, en çok kendi iç yolculuğumuzda patlayan “volkanlar” ile doludur.